زندگينامه امام علي (ع)
1.مقدمه
2 .کيفيت ولادت
3.دوران کودکي
4 .بعثت پيامبر ( ص ) و حضرت علی ( ع )
5.حضرت علی ( ع ) نخستين ياور پيامبر ( ص )
6 .حضرت علی ( ع ) بعد از هجرت
7. حضرت علی ( ع ) داماد رسول اکرم ( ص )
8.غدير خم
9. حضرت علی ( ع ) بعد از رحلت رسول اکرم ( ص )
10 .خلافت حضرت علی ( ع )
11 .شهادت امام علی ( ع )
مقدمه
تمام انسانها در زندگی خويش از فراز و نشيب برخوردارند و با مشکلات
مختلفی مواجهند .
افراد معمولا در برخورد با مشکل دچار ضعف و ناتوانی مي گردند و
سعی مي کنندبا کمک و راهنمايی درد آشنايان خود را از مهلکه نجات دهند
و با يافتن " الگوها " در هر زمينه ای ، و سپس تبعيت از آن ، وظايف خويشتن
را بخوبی انجام دهند و مشکلات و دردهای خويش را تسکين بخشند .
يکی از اين اسوه ها پيامبراکرم ( ص ) است که قرآن مجيد هم اين حضرت
را ( 1 ) به همين نام معرفی مي فرمايد . بجز رسول خدا ( ص ) اگر به دنبال
" الگوی " ديگر و جانشين برای آن حضرت باشيم ، به پيشوای بزرگی
همچون مولای متقيان حضرت علی ( ع ) خواهيم رسيد ، و چه زيباست
که برای پذيرش اخلاق و رفتار حسنه ايشان ، زندگی پر فراز و نشيب و
سراسر شگفتی آن حضرت را مرور کنيم .
کيفيت ولادت
حضرت علی ( ع ) نخستين فرزند خانواده هاشمی است که پدر و مادر او
هر دوفرزند هاشم اند .
پدرش ابوطالب فرزند عبدالمطلب فرزند هاشم بن عبدمناف است و مادر او
فاطمه دختر اسد فرزند هاشم بن عبدمناف مي باشد .
خاندان هاشمی از لحاخ فضائل اخلاقی و صفات عاليه
انسانی در قبيله قريش و اين طايفه در طوايف عرب ، زبانزد خاص و عام بوده
است .
فتوت ، مروت ، شجاعت وبسياری از فضايل ديگر اختصاص به بني هاشم
داشته است .
يک از اين فضيلتها در مرتبه عالی در وجود مبارک حضرت علی ( ع ) موجود
بوده است .
فاطمه دختر اسد به هنگام درد زايمان راه مسجدالحرام را در پيش گرفت و
خود را به ديوار کعبه نزديک ساخت و چنين گفت :
" خداوندا ! به تو و پيامبران و کتابهايی که از طرف تو نازل شده اند و نيز به
سخن جدم ابراهيم سازنده اين خانه ايمان راسخ دارم .
پرودگارا ! به پاس احترام کسی که اين خانه را ساخت ، و به حق
( 2 ) " کودکی که در رحم من است ، تولد اين کودک را بر من آسان
فرما ! لحظه ای نگذشت که ديوار جنوب شرقی کعبه در برابر ديدگان
عباس بن عبدالمطلب و يزيد بن تعف شکافته شد .
فاطمه وارد کعبه شد ، و ديوار به هم پيوست .
فاطمه تا سه روز در شريفترين مکان گيتی مهمان خدا بود . و نوزاد خويش
سه روز پس از سيزدهم رجب سي ام عام الفيل فاطمه ( 3 ) را به دنيا آورد .
دختر اسد از همان شکاف ديوار که دوباره گشوده شده بود بيرون آمد و
گفت :
( 4 )" پيامی از غيب شنيدم
که نامش را " علی " بگذار . "
دوران کودکي
حضرت علی ( ع ) تا سه سالگی نزد پدر و مادرش بسر برد و از آنجا که
خداوند مي خواست ايشان به کمالات بيشتری نائل آيد ، پيامبر اکرم ( ص )
وی را از بدو تولد تحت تربيت غير
مستقيم خود قرار داد . تا آنکه ، خشکسالی عجيبی در مکه واقع شد .
ابوطالب عموی پيامبر ، با چند فرزند با هزينه سنگين زندگی روبرو شد .
رسول اکرم ( ص ) با مشورت عموی خود عباس توافق کردند که هر يک از
آنان فرزندی از ابوطالب را به نزد خود ببرند تا گشايشی در کار ابوطالب
باشد . عباس ، جعفر را و پيامبر ( ص ) ، ( 5 ) علی ( ع ) را به خانه خود
بردند .
به اين طريق حضرت علی ( ع ) به طور کامل در کنار پيامبر قرار گرفت .
علی ( ع ) آنچنان با پيامبر ( ص ) همراه بود ، حتی هرگاه پيامبر از شهر
( 6 )خارج مي شد و به کوه و بيابان مي رفت او را نيز همراه خود مي برد .
بعثت پيامبر ( ص ) و حضرت علی ( ع )
شکی نيست که سبقت در کارهای خير نوعی امتياز و فضيلت است . و
خداونددر آيات بسياری بندگانش را به انجام آنها ، و سبقت گرفتن بر يکديگر
( 7 )
دعوت فرموده است .
از فضايل حضرت علی ( ع ) است که او نخستين فرد ايمان آورنده به پيامبر
( ص ) باشند .
ابن ابي الحديد در اين باره مي گويد : بدان که در ميان اکابر و بزرگان و
متکلمين گروه " معتزله " اختلافی نيست که علي بن ابيطالب نخستين
فردی است که به اسلام ايمان آورده و پيامبر خدا را تاييد کرده است .
حضرت علی ( ع ) نخستين ياور پيامبر ( ص )
پس از وحی خدا و برگزيده شدن حضرت محمد ( ص ) به پيامبری و سه سال
دعوت مخفيانه ، سرانجام پيک وحی فرا رسيد و فرمان دعوت همگانی داده
شد . در اين ميان تنهاحضرتعلی ( ع ) مجری طرحهای پيامبر ( ص ) در دعوت
الهيش و تنها همراه و دلسوز آن حضرت در ضيافتی بود که وی برای
آشناکردن خويشاوندانش با اسلام و دعوتشان به دين خدا ترتيب داد .
در همين ضيافت پيامبر ( ص ) از حاضران سؤوال کرد :
چه کسی از شما مرا در اين راه کمک مي کند تا برادر و وصی و نماينده من
در ميان شما باشد ؟ فقط علی ( ع ) پاسخ داد : ای پيامبر خدا !
من تو را در اين راه ياری مي کنم پيامبر ( ص ) بعد از سه بار تکرار سؤوال و
شنيدن همان جواب فرمود : ای خويشاوندان و بستگان من ، بدانيد
که علی ( ع ) برادر و وصی و خليفه پس از من در ميان شماست .
از افتخارات ديگر حضرت علی ( ع ) اين است که با شجاعت کامل
برای خنثی کردن توطئه مشرکان مبنی بر قتل رسول خدا ( ص ) در بستر
ايشان خوابيد و زمينه هجرت پيامبر ( ص ) را آماده ساخت .
حضرت علی ( ع ) بعد از هجرت
بعد از هجرت حضرت علی ( ع ) و پيامبر ( ص ) به مدينه دو نمونه ازفضايل
علی ( ع ) را بيان مي نمائيم :
1 - جانبازی و فداکاری در ميدان جهاد : حضور وی در 26 غزوه از 27غزوه
پيامبر ( ص ) و شرکت در سريه های مختلف از افتخارات و فضايل آن حضرت
است .
2 - ضبط و کتابت وحی ( قرآن ) کتابت وحی و تنظيم بسياری از اسناد
تاريخی و سياسی و نوشتن نامه های تبليغی و دعوتی از کارهای حساس
و پرارج امام ( ع ) بود .
ايشان آيات قرآن چه مکی و چه مدنی ، را ضبط مي کرد . به همين علت
است که وی را از کاتبان وحی و حافظان قرآن به شمار مي آورند .
در اين دوران بود که پيامبر ( ص )
فرمان اخوت و برادری مسلمانان را صادر فرمود و با حضرت علی ( ع ) پيمان
برادری و اخوت بست و به حضرت علی ( ع ) فرمود : " تو برادر من در اين
جهان و سرای ديگر هستی . به خدايی که مرا به حق برانگيخته است ...
تو را به برادری خود انتخاب مي کنم ، اخوتی که دامنه آن هر دو جهان
( 8 )را فرا گيرد . "
حضرت علی ( ع ) داماد رسول اکرم ( ص )
عمر و ابوبکر با مشورت با سعد معاذ رئيس قبيله اوس دريافتند جزعلی ( ع )
کسی شايستگی زهرا ( س ) را ندارد . لذا هنگامی که علی ( ع ) در ميان
نخلهای باغ يکی از انصار مشغول آبياری بود موضوع را با ايشان در ميان
نهادند و ايشان فرمود :
دختر پيامبر ( ص ) مورد ميل و علاقه من است . و به سوی خانه رسول به
راه افتاد .
وقتی به حضور رسول اکرم ( ص ) رسيد ، عظمت محضر پيامبر ( ص ) مانع
از آن شد که سخنی بگويد ، تا اينکه رسول اکرم ( ص ) علت رجوع ايشان را
جويا شد و حضرت علی ( ع ) با تکيه به فضايل و تقوا و سوابق درخشان
خود در اسلام فرمود :
" آيا صلاح مي دانيد که فاطمه را در عقد من درآوريد ؟ " پس از موافقت
حضرت زهرا ( س ) آن حضرت به دامادی رسول اکرم ( ص ) نائل آمدند .
غدير خم
پيامبر ( ص ) بعد از اتمام مراسم حج در آخرين سال عمر پربرکتش درراه
برگشت در محلی به نام غديرخم در نزديکی جحفه دستور توقف داد ، زيرا
پيک وحی فرمان داده بود که پيامبر ( ص ) بايد رسالتش را به اتمام ( 9 )
برساند .
پس از نماز ظهر پيامبر ( ص ) بر بالای منبری از جهاز شتران رفت و فرمود :
" ای مردم ! نزديک است که من دعوت حق را لبيک گويم و از ميان شما بروم
درباره من چه فکر مي کنيد ؟ "
مردم گفتند : " گواهی مي دهيم که تو آيين خدا را تبليغ مي کردی "
پيامبر فرمود : " آيا شما گواهی نمي دهيد که جز خدای يگانه ،
خدايی نيست و محمد بنده خدا و پيامبر اوست ؟ " مردم گفتند : " آری ،
گواهی مي دهيم . " سپس پيامبر ( ص ) دست حضرت علی ( ع ) را بالا
گرفت و فرمود : " ای مردم ! در نزد مؤمنان سزاوارتر از خودشان کيست ؟ "
مردم گفتند : " خداوند و پيامبر او بهتر مي دانند . "
سپس پيامبر فرموند :
" ای مردم ! هر کس من مولا و رهبر او هستم ، علی هم مولا و رهبر
اوست . " و اين جمله را سه بار تکرار فرمودند .
بعد مردم اين انتخاب را به حضرت علی ( ع ) تبريک گفتند و با وی بيعت
نمودند .
حضرت علی ( ع ) بعد از رحلت رسول اکرم ( ص )
پس از رحلت رسول اکرم ( ص ) به علت شرايط خاصی که بوجود آمده بود ،
حضرت علی ( ع ) از صحنه اجتماع کناره گرفت و سکوت اختيار کرد.
نه در جهادی شرکت مي کرد و نه در اجتماع به طور رسمی سخن مي
گفت . شمشير در نيام کرد و به وظايف فردی و سازندگی افراد مي رداخت .
فعاليتهای امام در اين دوران به طور خلاصه اينگونه است :
1 - عبادت خدا آنهم در شان حضرت علی ( ع )
2 - تفسير قرآن و حل مسائل دينی و فتوای حکم حوادثی که در طول 23
سال زندگی پيامبر ( ص ) مشابه نداشت .
3 - پاسخ به پرسشهای دانشمندان ملل و شهرهای ديگر .
4 - بيان حکم بسياری از رويدادهای نوظهور که در اسلام سابقه نداشت .
5 - حل مسائل هنگامی که دستگاه خلافت در مسائل سياسی و پاره ای از
مشکلات با بن بست روبرو مي شد .
6 - تربيت و پرورش گروهی که از ضمير پاک و روح آماده ، برای سير و سلوک
برخوردار هستند .
7 - کار و کوشش برای تامين زندگی بسياری از بينوايان و درماندگان تا آنجا
که با دست خويش باغ احداث مي کرد و قنات استخراج مي نمود و سپس
آنها را در راه خدا وقف مي نمود .
خلافت حضرت علی ( ع )
در زمان خلافت حضرت علی ( ع ) جنگهای فراوانی رخ داد از جمله صفين ،
جمل و نهروان که هر يک پيامدهای خاصی به دنبال داشت .
شهادت امام علی ( ع )
بعد از جنگ نهروان و سرکوب خوارج برخی از خوارج از جمله عبدالرحمان بن
ملجم مرادی ، و برک بن عبدالله تميمی و عمروبن بکر تميمی در يکی از
شبها گرد هم آمدند و اوضاع آن روز و خونريزي ها و جنگهای داخلی را
بررسی کردند و از نهروان و کشتگان خود ياد کردند و سرانجام به اين نتيجه
رسيدند که باعث اين خونريزی و برادرکشی حضرت علی ( ع ) و معاويه
و عمروعاص است . و اگر اين سه نفر از ميان برداشته شوند ، مسلمانان
تکليف خود را خواهنددانست . سپس با هم پيمان بستند که هر يک از آنان
متعهد کشتن يکی از سه نفر گردد . ابن ملجم متعهد قتل امام علی ( ع )
شد و در شب نوزدهم ماه رمضان همراه چند نفر در مسجد کوفه نشستند .
آن شب حضرت علی ( ع ) در خانه دخترش مهمان بودند و از واقعه صبح با
خبر بودند ، وقتی موضوع را با دخترش در ميان نهاد ، ام کلثوم گفت :
فردا جعده را به مسجد بفرستيد .
حضرت علی ( ع ) فرمود : از قضای الهی نمي توان گريخت . آنگاه کمربند
خود را محکم بست و در حالی که اين دو بيت را زمزمه مي کرد عازم مسجد
شد . کمر خود را برای مرگ محکم ببند ، زيرا مرگ تو را ملاقات خواهدکرد .
و از مرگ ، آنگاه که به سرای تو درآيد ( 10 ) . جزع و فرياد مکن ابن ملجم ،
در حالی که حضرت علی ( ع ) در سجده بودند ، ضربتی بر فرق مبارک خون
از سر حضرتش در محراب جاری شد و محاسن ( 11 ) آن حضرت وارد
ساخت .
شريفش را رنگين کرد . در اين حال آن حضرت فرمود : " فزت و رب الکعبه "
به خدای کعبه سوگند که رستگار شدم سپس آيه 55سوره طه را تلاوت
فرمود :
" شما را از خاک آفريديم و در آن بازتان مي گردانيم و بار ديگر از آن ( 12 )
بيرونتان مي آوريم . حضرت علی ( ع ) در واپسين لحظات زندگی نيز به فکر
صلاح و سعادت مردم بود و به فرزندان و بستگان و تمام مسلمانان چنين
وصيت فرمود :
" شما را به پرهيزکاری سفارش مي کنم و به اينکه کارهای خود را منظم
کنيد و اينکه همواره درفکر اصلاح بين مسلمانان باشيد .
يتيمان را فراموش نکنيد ، حقوق همسايگان را مراعات کنيد . قرآن را برنامه
ی عملی خود قرار دهيد .
نماز را بسيار گرامی بداريد که ستون دين شماست . حضرت علی ( ع ) در
21ماه رمضان به شهادت رسيد و در نجف اشرف به خاک سپرده شد ، و
مزارش ميعادگاه عاشقان حق و حقيقت شد .
